صفحه اصلی درباره ما::ارتباط با ما
.
 
Skip Navigation Links
.
امکان عضويت براي تمام مخاطبان به عنوان خبرنگار افتخاري در سايت باشگاه خبرنگاران افتخاري آريا فراهم شد. خوانندگان محترم خبرگزاري آريا مي توانند با عضويت در باشگاه خبرنگاران افتخاري خبرگزاري آريا، اخبار خود را براي ما ارسال نمايند تا پس از بررسي و تاييد به نام ارسال کننده در سايت باشگاه منتشر شود.
متن مقاله

جايگاه اخلاق و فناوري در کسب وکار
نویسنده: محمدجعفر نظري
مترجم:
ارسال کننده: انتخاب سردبير
21 تير 1393


ما در عصري زندگي مي کنيم که ويژگي آن پيشرفت فناوري است. هر نسل تازه پيشرفت هاي فناورانه اي را تجربه مي کند که نسل هاي پيشين از آن خبر نداشته است. فناوري عبارت است از چگونگي پايدار کردن و آسان کردن زندگي.

فناوري هسته بسياري از کسب وکار هاي امروزي است و براي خلق فرآورده ها يا فرآيند هاي جديد يا به عنوان وسيله اي براي دستيابي به ساير اهداف ارزشمند ديگر به کار مي رود؛ اما فناوري همان طور که بسياري گفته اند يک شمشير دولبه است. بسياري از منافع مثبت از پيشرفت هاي فناورانه حاصل مي شوند؛ اما مشکلات و چالش هاي جديدي نيز از پيشرفت فناوري ها برمي آيند.

جان نايزبيت1 که يک آينده شناس است اين پرسش را مطرح کرده است که «آيا پيشرفت فناوري يک نيروي آزادي بخش در جامعه است يا يک نيروي مخرب؟» وي بيان کرده است که پيشرفت فناوري در بهترين حالت از زندگي انساني پشتيباني مي کند و آن را بهبود مي بخشد و در بدترين حالت باعث از خود بيگانگي، منزوي شدن، تحريف و نابودي مي شود.

به هر رو، فناوري نقشي محوري در کسب وکار ها در سده بيست ويکم يافته و نمي توان آن را ناديده گرفت. افزون بر اين، موضوعاتي اخلاقي که کسب وکار براي جامعه به دنبال دارد، در نتيجه پيشرفت هاي فناوري، شدت يافته اند. بسياري بر اين باورند که فناوري با سرعتي سرسام آور توسعه مي يابد؛ به گونه اي که از ظرفيت جامعه، حکومت يا کسب وکار براي مقابله با پيامدهاي آن فراتر مي رود.

مزاياي فناوري

قابل کتمان نيست که جامعه از مزاياي فناوري و نوآوري بهره فراواني برده است. فناوري امروزه توانسته زندگي ما را در همه نقش هاي خود بهبود ببخشد. فناوري به ما کمک کرده است که بر طبيعت تسلط پيدا کنيم و يک زندگي شهري راحت را براي خود بسازيم. طي سال ها، فناوري از چهار جهت به جامعه سود رسانده است: نخست، توليد کالاها و خدمات را براي جامعه افزايش داده است. اين مزيت اساسا به بخش کسب وکار نسبت داده مي شود. در اواسط سده نوزدهم، مردم و حيوانات همچنان منابع اصلي نيرو در مزارع بودند. در اوايل سده بيستم، تراکتورها و ساير ماشين هايي که از قدرت بنزين و برق استفاده مي کنند، رايج شدند. امروزه تقريبا همه کارهاي مزارع را ماشين ها انجام مي دهند.

دوم، فناوري ميزان نيروي دستي موردنياز براي ساخت فرآورده ها و خدمات را کاهش داده است. در نتيجه نه تنها توليد افزايش يافته، بلکه بهره وري نيز بالا رفته است.

اين امر باعث شده است که مردم تعطيلات بيشتري داشته باشند و سبک زندگي شان به شدت تغيير کند. سوم، فناوري نه تنها توليد بيشتر با ميزان کمتري از نيروي انساني را ممکن ساخته، بلکه کار را آسان تر و ايمن تر کرده است.

چهارم، نتيجه مستقيم صرفه جويي در نيروي کار، افزايش استاندارد زندگي بوده است. امروزه در اقتصادهايي که توانسته اند از مزيت فناوري بهره بگيرند، مردم خوراک، پوشاک و مسکن بهتري دارند و از سلامت و راحتي بي سابقه اي در تاريخ بهره مي برند، حتي اميد به زندگي نيز در نتيجه اين عوامل افزايش يافته است.

عوارض جنبي و چالش هاي حاصل از فناوري

چهار دسته از عوارض جنبي را مي توان براي فناوري برشمرد: نخست، آلودگي زيست محيطي است که يکي از نامطلوب ترين عوارض جانبي فناوري محسوب مي شود. با وجود تلاش هايي که براي رفع اين مشکل انجام شده است، اغلب کشورهاي صنعتي امروزه با آلودگي چشمگير هوا، آب، خاک و آلودگي صوتي روبه رو شده اند. گرم شدن دماي هواي زمين و تاثيرات آب وهوايي نيز يکي از نگراني هاي برخاسته از فناوري در جهان امروز است. دوم، تهي سازي زمين از منابع طبيعي است. پيشرفت سريع فناوري پيوسته تامين منابع طبيعي را تهديد مي کند. کمبود سوخت و کمبود منابع انرژي در زندگي امروزي به يک عادت تبديل شده است. سوم، بيکاري حاصل از فناوري است. رايج ترين شکل اين نوع بيکاري زماني رخ مي دهد که ماشين ها جاي انسان ها را مي گيرند؛ همان تجربه اي که در مرحله خودکارسازي کارها در توسعه صنعتي تجربه شد. شکلي ديگر از بيکاري فناورانه، امروزه با انتقال مشاغل مبتني بر فناوري به آن سوي مرزها و به مناطق ارزان تر جهان ديده مي شود. در مجموع اين مشکل آنگونه که تصور مي شد جدي نيست، هرچند که در کوتاه مدت و براي اشخاصي که درپي انجام شغل هاي خاص با مهارت هاي محدود هستند، اين موضوع همچنان يک تهديد جدي محسوب مي شود.

به طور قطع، فناوري منافع بسياري براي بشر دارد؛ اما شبهاتي در استفاده اخلاقي از فناوري و نوآوري در کسب وکار مطرح است. اقدامات جامعه کسب وکار در ارتباط با فناوري همانند تصميم گيري هاي مديريتي و جهاني سازي کسب وکار پيامدهايي اخلاقي دارد که بايد آنها را برشمرد و مورد بحث قرار داد. هدف مديريت بايد دوري از کارهاي غيراخلاقي و خلاف اخلاق در ارتباط با فناوري و حرکت به سمت مديريت اخلاقي در بهره گيري از اين منبع تجاري باشد.

هدف مديران و سازمان هايي که مي خواهند اخلاقي باشند بايد اين باشد که کار درست و عادلانه را انجام دهد و از آسيب رساندن به ديگران خودداري کنند. در انجام داوري هاي اخلاقي، هنجارهاي مقبوليت مربوط به فناوري بايد به وسيله اصول اخلاقي مورد آزمون قرار گيرند. مأموريت مديران دوري از کارهاي فناورانه غيراخلاقي در فرآورده ها، فرآيندها و روش ها باشد. در اين زمينه فضاي زيادي براي سوءاستفاده وجود دارد. فناوري موهبتي الهي براي بشر است که احتمال غفلت يا اشتباه در تشخيص ابعاد اخلاقي تصميم گيري و به کارگيري آنها در موارد مربوط به آن بسيار زياد است. مديران بايد تلاش کنند که به استانداردهاي رفتار و خط مشي هاي اخلاقي پايبند باشند؛ توجه دقيق به قانون (هم در لفظ و هم در روح) کنند و رهبري اخلاقي را در پيش بيني و پاسخگويي به تعارضات حل ناشدني مربوط به فناوري از خود نشان دهند.

دو موضوع کليدي مربوط به اخلاق و فناوري در کسب وکار

دو موضوع اخلاقي کليدي در قلمروي فناوري وجود دارد که همه چيز را در اين زمينه هدايت مي کنند. موضوع نخست ايده جبرگرايي فناورانه2 است. جبرگرايي فناوري مبتني بر آن است که «آنچه مي تواند توسعه يابد توسعه خواهد يافت.» اگر زماني پرسيده مي شد که «چرا ما مي خواهيم مردم به ماه بروند؟» همواره پاسخ اين بود که «زيرا ما مي توانيم انسان را به ماه ببريم.» به ديگر سخن، دانشمندان و کساني که با فناوري هاي پيشرفته سروکار دارند تمايل زيادي به گسترش مرزهاي توسعه فناوري دارند، بدون آنکه موضوعات و عوارض جنبي آنها را بسنجند. دومين مفهوم عبارت است از مفهوم واماندگي اخلاقي3. واماندگي اخلاقي پديده اي است که هنگام پيشي گرفتن سرعت تغييرات فناورانه از توسعه اخلاقي رخ مي دهد.

براي تاکيد بر بعد اخلاقي فناوري، بايد توجه کنيم که ما در جامعه چگونه با فناوري و قدرتي که بر زندگي هاي ما دارد گره خورده ايم. تنها با درک اين رابطه عاطفي ما با فناوري است که مي توانيم بر جنبه اخلاقي آن تمرکز کنيم و اقداماتي را که بايد انجام گيرد تعيين کنيم. يکي از راه هاي فهم آنچه فناوري بر ما تحميل مي کند توجه به انديشه هاي جان نايزبيت4، نانا نايزبيت5 و داگلاس فيليپس6 مولفان کتاب «فناوري پيشرفته، تماس پيشرفته» است. در اين کتاب اسارت کنوني ما در دام فناوري و نشانه هاي اين اسارت مورد بحث قرار گرفته است.

نشانه هاي مسموميت جامعه با فناوري

نايزبيت در کتاب خود همه اعضاي جامعه را به فهم و پرسش از جايگاه فناوري در زندگي ما فرا مي خواند. وي و همکارانش بيان مي کنند که جهان ما از يک مکان «راحت فناورانه» به يک منطقه «مسموم فناورانه» تبديل شده است. نايزبيت با تحليل جهان نتيجه مي گيرد که شش نشانه از مسموميت جامعه به وسيله فناوري وجود دارد. برخي از اين نشانه ها شخصيت ما را به عنوان مردم تحت تاثير قرار مي دهد و برخي ديگر به موضوعات اخلاقي مربوط است که فناوري، کسب وکار را به آن دچار مي کند. اين 6 نشانه به شرح زيرند:

1. ما طرفدار سرعت هستيم. اين امر در همه چيز (مثل رژيم غذايي) صادق است. ما يک دور باطل را در جست وجوي خواسته هاي خود طي مي کنيم و مي خواهيم به سرعت به آن خواسته ها برسيم. فناوري قول مي دهد که از زندگي ما سم زدايي کند، زندگي ما را ساده کند، ما را از تنش ها برهاند و اعصاب ما را راحت کند؛ اما اين فرهنگ مبتني بر سرعت کور در نهايت يک فرهنگ پوچ است. ما فريب قول هاي فناوري را خورده ايم.

2. ما از فناوري مي ترسيم و آن را مي پرستيم. رفتار ما روي پيوستاري نوسان مي کند که يک سر آن ستايش و سر ديگر آن ترس است. ما فناوري را مي پذيريم، زيرا مي ترسيم از رقبا و همکاران خود جا بمانيم. ما از فناوري استقبال مي کنيم سپس هنگامي که نتايج مطلوب را نمي گيريم احساس نااميدي مي کنيم.

3. ما دچار ناتواني در تشخيص پديده هاي واقعي از پديده هاي تقلبي شده ايم. وقتي فناوري مي تواند طبيعت را دچار دگرگوني کند ما همواره مي پرسيم آيا اين پديده واقعي است يا ساختگي؟ آيا اصل است يا شبيه سازي شده؟

4. ما خشونت را به عنوان يک امر عادي مي پذيريم. فناوري ما را وادار کرده است که خشونت را به شکل کالا بسته بندي کنيم (که اغلب به خاطر تاثير تلويزيون و فيلم هاست). کالاهاي خشن اغلب کودکان را هدف قرار داده اند.

5. ما به فناوري مانند يک اسباب بازي عشق مي ورزيم. سرگرمي ها به سمت کارهاي پوچ گرايش يافته اند؛ کارهايي براي پرکردن وقت. فرهنگ جهان پيشرفته امروز تحت تسلط فناوري مصرف قرار دارند. جايي که سرگرمي اغلب به صورت منفعل دريافت مي شود و وسايل الکترونيک ما را به خود مشغول مي دارند گويي که کار ارزشمندي براي انجام دادن نداريم. مشکل اين است که سرگرمي واقعي مبتني بر ميل به مصرف نيست؛ بلکه نيازمند آسايش خاطر، شکيبايي و مواظبت است. فناوري به ندرت چنين احساساتي به ما مي دهد.

6. ما زندگي خود را با فاصله و بدون تمرکز مي گذرانيم. اينترنت، گوشي هاي همراه و فناوري هاي بي سيم قول داده اند که ما را به جهان متصل کنند؛ اما سوال اين است که اين فناوري ها چه زماني مناسبند و چه زماني تمرکز ما را از بين مي برند؟ «زنگ ها و سوت ها»ي فناوري اغواکننده اند و باعث جدايي و غفلت ما از يکديگر شده اند.راهکاري که نايزبيت براي پديده مسموميت با فناوري ارائه مي کند «ايجاد توازن مطلوب» است. يعني ما بايد فناوري را بپذيريم که از انسانيت ما محافظت کند و فناوري که موافق انسانيتمان نباشد را رد کنيم. بايد بياموزيم که از فناوري در کار و زندگي خود و براي اثبات انسانيت خود استفاده کنيم. بايد بفهميم که طرفداران سينه چاک و تندرو فناوري و مخالفان سرسخت آن به يک اندازه کوته فکر هستند. ما بايد جايگاه فناوري در زندگي خود را بيابيم.

نگراني جامعه از اخلاق فناوري

شواهد چشمگيري وجود دارد که جامعه نيز درباره موضوعات اخلاقي فناوري و مسموميت حاصل از آن که نايزبيت آن را به خوبي توصيف کرده نگرانند. اين اطلاعات مي تواند براي افراد و کسب وکارهايي که مي خواهند فناوري را به شکلي اخلاقي تر مورد استفاده قرار دهند مفيد باشد. در اينجا سه شاهد براي اين افزايش نگراني در جامعه ذکر مي کنيم: نخست، چندين کتاب درباره رابطه اخلاق و فناوري در حال انتشار هستند. نمونه اي از آن اخلاق کاربردي براي جهان فناورانه تأليف پل آلکورن7 است. نمونه ديگر کتاب جامعه، اخلاق و فناوري است که نويسندگانش مورتون وينستون8 و رالف ادلباخ9 هستند. اين کتا ب ها تلاش دارند بر شکاف بين اخلاق و تکنولوژي پلي بسازند و درباره جايگاه کنوني و جايگاه مطلوب آن بحث کنند.

دوم، دانشنامه هاي ويژه اي مانند دانشنامه مختصر اخلاق و فناوري هاي تازه در حال تدوين هستند. اين دانشنامه که مختص اخلاق کاربردي است يکي از مهم ترين دانشنامه هايي است که در دهه گذشته پيرامون اين موضوع تاليف شده است. سوم، سازمان هاي تازه اي تاسيس شده اند که به طور ويژه به رابطه اخلاق و فناوري مي پردازند. نمونه اي از اين سازمان ها موسسه کسب وکار، فناوري و اخلاق (IBTE)10 است که به طور ويژه به کاوش در رابطه بين کسب وکار، فناوري و اخلاق مي پردازد و يک موسسه غيرانتفاعي است. يکي از نگراني هاي عمده موسسان IBTE پيامدهاي ناخواسته فناوري بر مردم و چگونگي منجر شدن اين پيامدها به اخلاق و «کنترل آسيب ها11 » است.

موضوعات ويژه مربوط به رابطه اخلاق و فناوري در کسب وکار مي تواند در چند زمينه ديگر نيز مورد کاوش قرار گيرد. در چند سال گذشته، پژوهش ها دو دسته از موضوعات گسترده و عميق را در اين باره مورد بررسي قرار داده اند که هر دو به صورت مستقيم يا غيرمستقيم بر کسب وکار اثر مي گذارند. اين دو زمينه عبارت است از: فناوري اطلاعاتي مبتني بر رايانه و زيست فناوري. در درون هر کدام از اين فناوري ها چندين هزار فناوري وجود دارد که محل بحث و شبهات اخلاقي است. سازمان هاي فعال در اين عرصه ها بايد به نگراني هاي اخلاقي مردم توجه داشته باشند و با برقراري روابط عمومي مناسب دغدغه هاي ذي نفعان مختلف و مردم را بشنوند و به آنها پاسخ گويند تا بتوانند اعتماد مردم را در جامعه از دست ندهند.


    منابع:

    1. Beverly Kracher and Cynthia L. Corritore, ?Is There a Special E-Commerce Ethics?? Business Ethics Quarterly (Vol. 14, Issue 1, January 2004), 77.

    2. John Naisbitt, ?High Tech, High Touch,? Executive Excellence (Vol. 16, No. 12, December 1999), 5ff.

    3. Paul A. Alcorn, Practical Ethics for a Technological World (Upper Saddle River, NJ: Prentice Hall), 2001.

    4. Morton Winston and Ralph Edelbach, Society, Ethics, and Technology (Emeryville, CA: Wadsworth Publishing Co., 2005).

    پاورقي:

    1- John Naisbitt

    2- technological determinism

    3- ethical lag

    4- John Naisbitt

    5- Nana Naisbitt

    6- Douglas Phillips

    7- Paul Alcorn

    8- Morton Winston

    9- Ralph Edelbach

    10- Institute for Business, Technology and Ethics (IBTE)

    11- damage control ethics


نام نظردهنده:
پست الکترونیک:
متن نظر: *
نظرات شما:
1

سایر مقاله های ارسالی:
9 آبان 1395 انديشه زندگي در حکم سلف سرويس است
2 آذر 1394 اجتماعي نوزادان معتاد در مجلس؛ روزانه چند معتاد در کشور متولد مي شود؟
2 آذر 1394 اجتماعي از دختران فراري و زنان در معرض خشونت تا کارتن خوابي با رنگ و بوي زنانه !
2 آذر 1394 اجتماعي معاون رئيس جمهور در امور زنان بيان کرد / حمايت از زنان براي استفاده از ظرفيت شرکت‌هاي دانش بنيان
2 آذر 1394 اجتماعي يادداشتي از زهرا شجاعي/حوزه مردانه سياست و نقش زنان
2 آذر 1394 اجتماعي يادداشتي از هادي خانيکي/نسبت نابرابر مهارت‌ها و جايگاه زنان
2 آذر 1394 اجتماعي يادداشتي از شهيندخت مولاوردي /دولت اعتدال و اميد زنان
2 آذر 1394 اجتماعي يادداشتي از ابوالفضل شکوري/زنان مديراني معتدل تر از مردان
2 آذر 1394 اجتماعي انتقادات و پيشنهادات دکتر ناصر مهدوي/گفتمان اعتدال؛ از ارسطو تا روحاني
2 آذر 1394 اجتماعي روايت جلودارزاده از دومين نمايشگاه نقش آفريني زنان در توسعه پايدار/نقش زن ايراني در خروج از رکود پررنگ مي‌شود
2 آذر 1394 اجتماعي يادداشتي از دکتر مرتضي دهقان‌نژاد/زنان متنفذ دربار صفوي
2 آذر 1394 اجتماعي احمدپورنجاتي در دومين همايش ملي اعتدال/جاي خالي تفاهم مفهومي واژه اعتدال در بخش انديشه‌ورز جامعه
2 آذر 1394 اجتماعي يادداشتي از سعيد معيدفر، جامعه شناس/تحقق مطالبات زنان در گرو به کارگيري اهرم‌هاي فشار
2 آذر 1394 اجتماعي يادداشتي از علي محمد حاضري/مشارکت سياسي بانوان مطالبه‌اي زودرس
2 آذر 1394 اجتماعي يادداشتي از غلامرضا انصاري/حذف زنان از عرصه مديريت، محصول توسعه نيافتگي
15 مهر 1393 اجتماعي چرخه خواب چيست و چقدر خواب کافي است؟
14 مهر 1393 خواندني ها خوشبختي چه رنگيه؟
13 مهر 1393 خواندني ها شکم چاق بيمارتان مي کند
12 مهر 1393 اقتصادي اشتباهاتي که جهان را درگير بحران کرد
9 مهر 1393 مديريت 10 مهارت ارتباطي که بايد کسب کنيم
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ...
Copyright © 2004-2008 Arya Youth Analysts Clup, All rights reserved.